Ta okoliczność mogła prowadzić do zniekształconego poglądu na temat gnostycyzmu; ojcowie Kościoła chrześcijańskiego uważali go za herezję, przeciwieństwo prawdziwej wiary. Ireneusz posunął się do tego stopnia, że wywodził wszystkie kierunki gnostyczne — a tym samym wszystkie herezje — od Szymona Maga, o którym wspominają Dzieje Apostolskie.

Gnostycyzm i inne wiary

Według Ireneusza, Szymon przewodził grupie trzydziestu uczniów Jana Chrzciciela i w ten sposób jego herezje przeniknęły do chrześcijaństwa. Oznacza to, że tygiel religijnych idei, z których zrodziło się chrześcijaństwo, zawierał znaczną domieszkę gnostycyzmu, obecnego tam jeszcze przed narodzeniem Chrystusa. Jest również prawdopodobne, że judaizm zawierał także jakiś nurt spekulacji gnostyczno-okultystycznych tyle tylko, że rabini nie potępiali herezji lecz ją ignorowali, więc sprawa nie zwróciła na siebie większej uwagi.

Chodzi zatem o to, że gnostycyzm nie był żadnym zniekształceniem ewangelii chrześcijańskiej, tak jak to pierwsi Ojcowie Kościoła chcieli przedstawić znawcom. Była to raczej postawa filozoficzna, którą Kościół chrześcijański odrzucił, zwłaszcza wtedy gdy chrześcijaństwo zawładnęło światem i stało się religią państwową. Istniały więc gnostycyzmy hellenistyczne wywodzące się z podstaw neoplatońskich, judaistyczne gnostycyzmy, powstałe na bazie żydowskiego okultyzmu, i chrześcijańskie gnostycyzmy będące albo wypaczeniem oficjalnej linii lub elementami odrzuconymi przez Kościół w wyniku akcji oczyszczania doktryny. 

Zobacz także: Ezoteryczny horoskop na rok 2011